حفاری جهت دار

حفاری جهت‌دار نوعی از حفاری است که در آن مسیر چاه بر اساس نقشه‌ای معین و از پیش طراحی شده، برای رسیدن به ناحیه هدف (Target Area) از حالت عمودی منحرف می‌شود. این نوع حفاری زمانی انجام می‌شود که بنابه دلایلی هدف نهایی از محلی که بر روی زمین شروع به حفاری می‌کنیم به صورت جانبی دارای فاصله باشد.
حفاری جهت‌دار برای اولین بار در سال "۱۹۲۹" با ساخت دستگاه‌های دقیق اندازه‌گیری زاویه چاه (inclination) مورد توجه قرار گرفت. در اوائل دهه "۱۹۳۰" اولین چاه جهت‌دار در خلیج هانتینگتون کالیفرنیا حفاری شد. به تدریج با توسعه میدان نفتی خلیج هانتینگتون و حفر دو حلقه چاه جهت‌دار دیگر، چاه‌هایی به دست آمد که میزان تولید بیشتری داشتند.
حفاری جهت‌دار تا سال "۱۹۳۴" طرفداران چندانی نداشت، تا این‌که در این سال یک چاه در کنرو (Conroe) تگزاس دچار فوران (Blow out) شد. در این هنگام پیشنهاد شد با حفر یک چاه جهت‌دار، برای برخورد با چاه اول و پمپ گل به درون آن، مانع از ادامه فوران شوند (well killing). با انجام موفقیت‌آمیز این پروژه، حفاری چاه عمیق جهت‌دار به عنوان راه حلی برای مسائل دشوار و دستیابی به مخازن پیچیده از سوی شرکت‌های حفاری و نیز مشتری‌ها مورد استقبال قرار گرفت.
امروزه ، باتوجه به بالا بودن هزینه‌های جاری برای تولید و استخراج نفت و گاز ، حفاری جهت‌دار به عنوان یک ضرورت جلوه می‌کند. می‌توان گفت مهم‌ترین خصوصیت این روش آن است که تولید‌کنندگان را در سراسر جهان قادر می‌سازد از مخازنی برداشت نمایند که برداشت از آن‌ها از نظر اقتصادی با هیچ روش دیگری امکان‌پذیر نیست.
توسعه و پیشرفت در موتورهای گل (Mud Motor) را می‌توان از مهم‌ترین عوامل در پیشرفت صنعت حفاری جهت‌دار دانست. هم‌چنین ساخت دستگاه‌های موقعیت‌سنج بادقت بالا به توسعه این صنعت کمک شایانی نموده است. هم‌اکنون، دستگاه‌های هدایت‌گر (Steering tools) پیشرفته به ‌عنوان وسایلی برای جهت‌دهی به موتورهای گل جایگزین وسایل موقعیت‌سنج قدیمی شده اند. این دستگاه‌ها به‌وسیله کابل به درون لوله حفاری رانده شده و پس از قرارگرفتن در جای مناسب و گذشتن از فواصل معین، اطلاعات را به سطح زمین می‌فرستند. این اطلاعات به‌ وسیله کامپیوتر پردازش شده و موقعیت دقیق چاه و شرایط دما و فشار ته چاه از آن‌ها استخراج می‌گردد.
در دهه "۱۹۸۰"، یک نمونه جدید از این دستگاه‌ها به عنوان وسیله‌ای با دقت و صرفه اقتصادی قابل قبول ساخته و معرفی گردید. امروزه دستگاه‌های "MWD" با موتورهای گل قابل هدایت، رانده می‌شوند. نمونه جدید این دستگاه‌ها به همراه دستگاه‌های لاگ (logg) اشعه گاما و مقاومت، ساخته شده است که همزمان با عملیات حفاری، امکان بررسی و شناسایی سازند را فراهم می‌آورد.